Aşil Tendonu Nedir?
Aşil tendonu, bir kası bir kemiğe bağlayan doku grubudur. Alt bacağın arkasından aşağı doğru uzanır ve baldır kasını topuk kemiğine bağlar. Topuk kordonu olarak da adlandırılan Aşil tendonu topuğu yerden kaldırmaya yardımcı ederek yürümeyi kolaylaştırır.
Aşil tendonu, vücudumuzda bulunan en uzun ve en önemli tendonlardan birisidir. Bu tendon bin pound’tan fazla güce karşı koyabilir. Aşil tendonunun ismi Yunan Mitolojisindeki Aşil’den geliyor. Homeros’un ‘İlyada’ adlı eserinde Aşil hızlı koşan birisi olarak tanımlanıp sadece topuğundan inciniyor.
Aşil Tendiniti ve Aşil Tendonozu
Topuk kordonunda ortaya çıkan iki yaygın hastalık Aşil tendoniti ve Aşil tendonozudur.
Aşil tendoniti, Aşil tendonunun iltihaplanmasıdır. Bu iltihaplanma tipik olarak kısa sürelidir. Zaman içerisinde giderilmezse, durum tendonun organize yapısını kaybettiği ve mikroskobik yırtıklar geliştirmesi muhtemel olan tendonun dejenerasyonuna (Aşil tendonozu) doğru ilerleyebilir. Bazen dejenerasyon, Aşil tendonunun topuk kemiğine bağlandığı bölgeyi kapsar. Nadir durumlarda ağrılı veya ağrısız kronik dejenerasyon tendonun yırtılmasına neden olabilir.
Nedenleri
“Aşırı kullanım” bozuklukları olarak, Aşil tendoniti ve tendonozu genellikle Aşil tendonunu içeren tekrarlayan aktivitenin ani bir şekilde artmasından kaynaklanır. Bu tür bir aktivite, tendonun üzerine çok hızlı bir şekilde baskı uygular ve bu, tendon liflerinin mikro-yaralanmasına yol açar. Tendon üzerindeki devam eden bu baskı nedeniyle, vücut yaralı dokuyu tamir edemez.
Tendon yaralanmalarında sporcular yüksek risk altındadır. Aşil tendoniti ve tendonozu, işçiler gibi ayak bileklerine ve ayaklarına baskı yapan işlere sahip bireylerde olduğu gibi, “hafta sonu savaşçıları” arasında da sık görülür. Bunlar kondisyonu daha düşük ve sadece hafta sonları ya da seyrek olarak sporla uğraşan kişilerdir.
Aşil tendon sorunlarını tetikleyen olaylar şunlardır:
Koşma hızını aniden arttırmak,
Yüksek topuklu ayakkabılar giyerek tendona baskı yapmak ve tendonun kısalmasına yol açmak,
Bir süre dinlendikten sonra ısınmadan hızlıca harekete geçmek,
Rutin çalışmalarınıza, tendona aşırı yük bindirecek çalışmalar eklemek (Tepe koşusu, merdiven çıkmak…),
Normale göre daha fazla yağlı ayakların, düz taban oluşturarak tendonun gereğinden fazla kasılmasını sağlaması.
Ek olarak, aşırı pronasyonu olan (taban çukurunun düzleşmesi) insanlar yürürken tendonun üzerine binen yük nedeniyle Aşil tendoniti ve tendonozu geliştirme eğilimindedir. Bu kişiler yeterli stabiliteye sahip olmayan ayakkabılar giyerlerse aşırı pronasyonları tendonu daha da kötüleştirebilir.
Belirtiler
Aşil tendoniti ve tendonozu ile ilişkili belirtiler şunlardır:
Sabah Tutukluğu: Sabahları uyandıktan sonra ilk 2-3 dakika topuğun 3-4 cm üstünde hissedilen hassasiyet. Ağrı sıklıkla sabah veya dinlenme dönemlerinden sonra ortaya çıkar, daha sonra hareketle biraz iyileşir, ancak daha sonra artan aktivite ile kötüleşir.
Hassasiyet: Tendonun içinde ağrı, acı, sertlik. Tendon yanlarından sıkıldığında hassasiyet veya bazen yoğun ağrı. Doğrudan tendonun arkasına bastırırken daha az hassasiyet mevcuttur.
Şişlik ve Nodüller: Bozukluk dejenerasyona ilerlediğinde, tendon genişleyebilir ve dokunun hasar görmüş olduğu bölgede nodüller gelişebilir. Bazı durumlarda görülen şişmeler mevcuttur.
Ağrı: Koşmadan hemen sonra, tendonda hissedilen lokalize veya diffüz ağrılar. Koşma gibi egzersizlerin ardından, sürekli kötüye giden ağrı ve sızlamalar.
Güç ve Duyu Kaybı: Bacakta güç kaybı hissi ve bazı duyu kayıpları.
Teşhis
Teşhis için, cerrah hastanın ayağını ve bileğini inceler ve tendonun hareket aralığını ve durumunu değerlendirir. Hastalığın boyutu, röntgen veya diğer görüntüleme yöntemleri ile daha detaylı incelenebilir. En güvenilir teşhis için ortopedi uzmanına görünmelisiniz.
Tedavi Yöntemleri
Bu rahatsızlıklar için tedavi yaklaşımları, yaralanmanın ne zamandır süregeldiğine ve tendonun hasar derecesine göre belirlenir. Erken aşamada, ani (akut) iltihaplanma olduğunda, aşağıdaki seçeneklerden bir veya daha fazlası önerilebilir:
İmmobilizasyon (Hareket kısıtlaması): İmmobilizasyon, tendon boyunca zorlanmayı azaltmak ve iyileşmeyi teşvik etmek için alçı veya çıkarılabilir bir yürüyüş botunun kullanılmasını içerebilir. Bir hafta boyunca yürüme, koşma veya aşil tendonunun kullanılmasını gerektirecek her türlü aktiviteyi yapmayı bırakmak gerekebilir.
Buz: İltihaplanmadan kaynaklanan şişkinliği azaltmak için, etkilenen bölgeye her saat başı 20 dakika boyunca ince bir havlu üzerinden bir buz torbası uygulayın. Doğrudan cilde buz koymayın.
Oral İlaçlar: İbuprofen gibi nonsteroidal anti-enflamatuar ilaçlar (NSAID’ler), rahatsızlığın erken aşamasında ağrı ve iltihabı azaltmada yardımcı olabilir. Steroid gibi maddeler içermemek kaydı ile kullanımı önerilir.
Ortotik ve Bandajlama: Aşırı pronasyon veya yürüme anormallikleri olanlar için, özel ortez cihazları reçetelenebilir. Tendonda meydana gelecek hareketleri engellemek için tasarlanmış özel bandajlar kullanılabilir. Kasları güçlendirmek ve üzerindeki baskıyı azaltmak için, çeşitli tabanlıklar ve topuk destekleri kullanmak faydalı olabilir.
Gece Atelleri: Gece atelleri uyku esnasında tendonun esnekliğin korunmasına yardımcı olur.
Fizik Tedavi: Fiziksel tedavi, güçlendirme egzersizleri, yumuşak doku masajı / mobilizasyonu, yürüyüş ve koşu eğitimi, esneme ve ultrason tedavisini içerebilir. Semptomların inatçı olduğu hastalarda PRP enjeksiyonları ya da aşil botu kullanılması gerekebilir.
Ameliyat Ne Zaman Gereklidir?
Cerrahi olmayan yaklaşımlar tendonu normal durumuna geri getiremezse cerrahi müdahale gerekebilir. Cerrahi müdahale, genelde en son başvurmanız gereken yöntemdir. Eğer tendonu kaplayan tabakada sürtünme var ise, bu durum fibröz dokunun (yapışık bir dokunun) ortaya çıkmasını sağlar. Bir operasyon ile tedavisi yapılabilir.
Tedaviden sonra, hastaya uzun bacak alçısı uygulanabilir. İyileşme süreci genelde yavaştır, 6-10 hafta kadar sürebilir. Ayak ve ayak bileği cerrahı, yaralanmanın derecesine, hastanın yaşına ve aktivite seviyesine ve diğer faktörlere bağlı olarak tendonu onarmak için en iyi prosedürü seçecektir.
Aşil Tendonu Riskini Azaltmak İçin Öneriler
Rahatsızlıkların cerrahi veya cerrahi dışı tedaviden sonra tekrar etmesini önlemek için:
Koşu ya da egzersizlerden önce hafif ısınma hareketleri ile aşil tendonu iyice ısınmalıdır.
Koşma hızınızı ve mesafeyi yavaş yavaş arttırmalısınız (Önerilen, her aşama için %10’dur).
Ayak ve ayak bileği cerrahı baldır kaslarının günlük egzersizlerle güçlendirilmesini ve esnetilmesini önerebilir.
Ayak tipine ve aktiviteye uygun, topuğunuza vurmayan sağlıklı ayakkabıların giyilmesi de rahatsızlığın tekrarlanmasının önlenmesinde önemlidir.
Egzersizlerinizden sonra vücut ve ayaklarınızı tam anlamıyla dinlendirin.
Konu ile ilgili videomuzu izlemek için tıklayınız.
Konu ile ilgili sorularınız için lütfen bizimle iletişime geçin.
Size Ulaşalım!
Bize Ulaşın!