Düz Tabanlık ve İçe Basma Nedir?

Düz Tabanlık ve İçe Basma

Ayağın iç kısmında yer alan kavisli yapı, ayağın yatay yaylanma hareketini yerine getirmesinde en büyük işleve sahiptir. Kavisli yapı, farklı kaslar tarafından desteklenir ancak tibialis posterior  kası ve tendonu, kavisli yapıyı destekleyen en önemli kastır. Bu kasta meydana gelen herhangi bir bozulma ise düz tabanlığı meydana getirir. Düz taban olan kişilerde çeşitli şikayetler görülebileceği gibi ağrısız düz tabanlık da vardır. Latince adıyla: Pes Planus; ayağın iç kısmında normal şartlarda bulunması gereken kavisli yapının bozulması, azalması ya da tamamen kaybolması anlamına gelir.

Düz Tabanlık ( pes planus ) Neden Olur?

Düz tabanlık doğuştan gelebileceği gibi erişkinlikte de (edinsel) ortaya çıkabilir. Başlıca nedenler şunlardır:

• Genetik ve Yapısal Faktörler: Aileden gelen genetik yatkınlık, bağ ve eklem gevşekliği.

• Kas ve Tendon Sorunları: Özellikle kavisi destekleyen kasın yırtılması veya işlevini yitirmesi.

• Hastalıklar: Romatizmal hastalıklar ve diyabet (şeker hastalığı) nedeniyle kasın nitelik kaybı yaşaması.

• Dışsal Faktörler: Aşırı kilo, uzun süre ayakta kalma ve tabanı düz olan yanlış ayakkabıların kullanımı.

Nelere Yol Açar, Belirtileri Nelerdir?

Belirti profili kişiden kişiye değişir. Bazıları tamamen ağrısızken, bazılarında şu şikayetler görülür:

• Çabuk Yorulma ve Ağrı: Kişi yürürken daha çabuk yorulur. Özellikle akşam saatlerinde ağrı sıklaşır. Ağrılar genellikle topukta ve kaval kemiğinde yoğunlaşır.

• İçe Basma ve Eklem Ağrıları: Kişi yürürken yaylanma hareketini sağlayamadığı için içe doğru basar. Bu içe basma zincirleme bir etkiyle diz, kalça ve belde mekanik ağrılara yol açar.

• Ayakkabı Aşınması: Ayakkabının iç kenarlarında hızlı aşınma görülür.

Çocuklarda Görülen Düz Tabanlığın (pes planus) Farkı ve Tedavi Yolları

Çocuklarda görülen düz tabanlık genellikle “esnek düz tabanlık” tipindedir ve taban kullanımı ile büyük ölçüde yönetilebilir. Ayrıca “geçici düz tabanlık” da sıkça gözlemlenir; kas gelişimi yavaş olan çocuklarda ortaya çıkan bu durum, yaşın ilerlemesi ile birlikte düzelir.

• Esnek Düz Tabanlık: Ayakta kavis vardır ancak çocuk yere bastığında bu kavis ortadan kalkar. Çoğunlukla iyi huylu seyreder.

• Sert (Rigid) Düz Tabanlık: Kişide ayak yerdeyken de havadayken de (parmak ucuna kalktığında da) kavis bulunmaz. Bu durumda doğumsal kemik sorunları araştırılmalıdır.

Tanı Yöntemleri

Tanıda öykü ve fizik muayene esastır. Hekim, ayakta duruş ve yürüyüş analizi yapar. Parmak ucuna yükselme testi ve topuk açısı değerlendirilir. Gerekli durumlarda ayakta çekilen röntgen, tendon/bağ sorunlarından şüpheleniliyorsa USG veya MR ile ayrıntılı inceleme yapılır.

Tedavi Yöntemleri: Ameliyata Alternatif Çözümler

Tedavi, şikâyet düzeyi ve esneklik durumuna göre planlanır. Ağrılı düz tabanlık için ameliyat dışı şu yöntemler uygulanır:

1. Kişiye Özel Tabanlık ve Ayakkabı: Ayakkabıya yerleştirilen kişiye özel tabanlık sayesinde ayak, kavisli yapısı varmış gibi hareket eder. Bu sayede içe basma sonucu oluşan diz ve bel ağrıları azalır.

2. Egzersiz ve Fizik Tedavi: Ayak iç kavsini destekleyen kasları güçlendirmek ve Aşil tendonunu esnetmek için fizik tedavi uygulanır.

3. Buz Uygulaması: Özellikle ağrılı dönemlerde ödemi azaltmak için buz tatbiki önerilir.

4. İlaç ve Enjeksiyonlar: Ağrıyı hafifletici ilaçların yanı sıra, hekim uygun görürse eklem içine ağrıyı azaltıcı karışımlar enjekte edilebilir.

Düz Tabanlık Ameliyatı ve İyileşme Süreci

Eğer deformasyon ileri düzeyde ise ve tabanlık düzeltme sağlamıyorsa cerrahi yöntem devreye girer. Ameliyat; kişinin yaşına, şikayetlerine ve deformitenin derecesine göre planlanır.

Cerrahi esnasında uygulanan işlemler şunlar olabilir:

• Ayak ve ayak bileğinde yer alan kemiklerin kaynaştırılması (artrodez),

• Kemiğin kesilip yeniden biçimlendirilmesi (osteotomi),

• Tendonu saran kılıfın temizlenmesi veya tendon transferi ile mevcut tendonların uzatılıp/kısaltılması.

Ameliyat Sonrası Süreç: Cerrahi sonrası genellikle alçı tedavisi uygulanır. Devamında fizik tedavi gerekli görülebilir ve bir süre özel ayakkabı ihtiyacı doğabilir. Kişinin tam iyileşmesi ve normal aktivitelerine dönüşü ortalama 6 ayda tamamlanır.

Düz Tabanlıkta Yaşam Tarzı ve Önleme

Günlük yaşamda alınacak küçük önlemler şikayetleri hafifletir. Doğru ayakkabı seçimi ilk basamaktır; yeterli iç kemer desteği olan ve topuğu kavrayan ayakkabılar tercih edilmelidir. Kilo kontrolü sağlamak, ayak üzerindeki baskıyı azaltarak ağrıları belirgin şekilde hafifletir. Şikâyetleriniz artıyor veya ayak şeklinizde belirgin değişim fark ediyorsanız gecikmeden bir uzmana başvurmalısınız.

Düz Tabanlık ve İçe Basma ile alakalı videomuzu izlemek için tıklayınız.

Düz Tabanlık ve İçe Basma tedavisi ile ilgili bizimle iletişime geçin.